Phan Trí Dũng - PETECH nhà thầu ý tưởng

Lắng nghe và sàng lọc

Phan Trí Dũng – Giám đốc Công ty Kỹ thuật điện tử PETECH, đã đứng ra tài trợ cho hàng chục công trình khoa học và những ý tưởng sáng tạo tưởng chừng “rất kỳ lạ” của những “nhà khoa học chân đất”. Bắt đầu từ niềm đam mê nghiên cứu khoa học và đồng cảm với những người trẻ có cùng đam mê nhưng lực bất tòng tâm, ngay từ ngày còn chật vật với việc thành lập một công ty chủ yếu phát triển bằng chất xám, anh Dũng đã nghĩ đến chuyện sẽ “đãi cát tìm vàng” từ những nhà khoa học bình dân và giúp họ có môi trường thuận lợi nhất để biến ý tưởng thành hiện thực.

- Trong khi xã hội vẫn e dè trong việc sử dụng những người chưa có bằng cấp thì anh lại sẵn sàng tài trợ cho những “nhà khoa học chân đất”, vì sao vậy?

- Tôi muốn xã hội thay đổi cách nhìn về ý tưởng sáng tạo, sáng chế. Trong xã hội còn rất nhiều người tài mà do điều kiện nào đó họ chưa thể có bằng cấp để “hợp thức hóa” tài năng và cái quan trọng nhất là không có kinh phí để chuyển hóa những ý tưởng của họ thành hiện thực. Tôi nghĩ mình có khả năng thì giúp họ và cũng là giúp cho mình nữa.

- Giúp họ cũng là giúp mình, nghĩa là...

- Nghĩa là một mối quan hệ cộng sinh, PETECH giúp họ có điều kiện để nghiên cứu và biến những ý tưởng thành những sáng chế, phát minh có ích cho cuộc sống thì ngược lại, từ những sáng chế, phát minh đó, PETECH có thêm sản phẩm để kinh doanh, đem lợi nhuận lại cho công ty. Trong thời gian qua, từ 60 công trình tài trợ, PETECH đã có 60 sản phẩm khoa học công nghệ mới để chào bán trên thị trường, đem lại trên 30 tỉ đồng lợi nhuận. Tuy nhiên, với tôi, thành công nhất sau việc tài trợ này không phải là lợi nhuận mà là sự đồng thuận và ủng hộ của xã hội. Thời gian qua, rất nhiều nhà khoa học, trong đó có nhiều giáo sư danh tiếng đang định cư ở nước ngoài, đề nghị được hợp tác và gia nhập PETECH. Một số doanh nghiệp cũng đề xuất được liên kết, đầu tư học bổng cho những người xuất sắc có những sáng chế, phát minh hay…

Không chỉ chú tâm vào đội ngũ “trí thức trẻ bậc cao”, các sinh viên đại học, anh Dũng còn quan tâm đặc biệt đến các học sinh trường nghề và cả những ý tưởng của các em học sinh phổ thông. Ưu điểm vượt trội của PETECH là “cơ chế lắng nghe”. Giám đốc Phan Trí Dũng đã truyền được tâm huyết và sự đồng cảm của mình cho các nhà khoa học trẻ và cả đội ngũ nhân viên toàn công ty. Anh cho rằng: Nếu không xây dựng được một cơ chế lắng nghe hiệu quả, dễ gì công ty anh có những sản phẩm độc đáo để chào hàng trên thị trường.

Chuyện kể, một hôm, anh tiếp một vị khách rất đặc biệt: người chạy xe ôm. Ông đem đến sản phẩm từ ý tưởng sáng tạo của mình: chiếc gậy dò đường dành cho người khiếm thị sử dụng bộ phận cảm biến. Với chiếc gậy này, người khiếm thị không chỉ có thể cảm nhận vật cản qua tín hiệu phát ra từ bộ cảm biến mà còn có thể “thấy” được hình thù vật cản (bàn ghế, xe, nhà, người). Không ngại ngần, anh Dũng đã đặt hàng sản xuất đại trà để tiêu thụ nội địa lẫn xuất khẩu, dĩ nhiên là đã được nâng cấp.

Một chuyện khác, khi công ty chào hàng sản phẩm thùng rác thông minh thế hệ đầu tiên trên thị trường (tự động mở nắp, nói lời cảm ơn bằng 4 thứ tiếng Việt, Anh, Pháp, Hoa) – sản phẩm từ ý tưởng của một nhà khoa học bình dân, anh Dũng nhận được thư và lời đề nghị từ một cậu học sinh lớp 11: “Sao các chú không cài đặt thêm thiết bị khử mùi ?”. Anh tìm đến, lắng nghe ý kiến của cậu học trò nhỏ này và thùng rác có thêm một chức năng thông minh nữa…

Biết chiêu mộ nhân tài

Từ cơ chế lắng nghe và ý thức tạo điều kiện tốt nhất cho các tài năng khoa học trong đời thường như: xét duyệt rất nhanh với sự hỗ trợ đặc biệt của các giáo sư đầu ngành, quyết định tài trợ, đầu tư rất thoáng, chế độ đãi ngộ xứng đáng: mỗi công trình, ý tưởng sáng tạo khả thi có thể đưa vào sản xuất, mỗi tác giả sẽ được trả tiền bản quyền bằng 1-2% trên giá bán mỗi sản phẩm… PETECH nhanh chóng nhận được sự tín nhiệm của nhiều “nhà khoa học chân đất” trong cả nước. Cho đến nay, PETECH đã tài trợ cho 60/300 công trình khoa học và ý tưởng sáng tạo của các nhà khoa học bình dân từ khắp nơi gửi về.

Nhiều sản phẩm được đánh giá rất cao về tính ứng dụng: Thùng rác thông minh, chó điện tử, khinh khí cầu, giường tự động chăm sóc bệnh nhân (với 4 tính năng tự động: chuyển tư thế nằm theo lập trình của bác sĩ; thay đổi điểm tựa; thu gom phân-nước tiểu, làm vệ sinh cơ thể; ghi nhận và lưu giữ các thông số sức khỏe bệnh nhân...); camera bay phục vụ cho công tác cứu hộ cứu nạn, khảo sát quy hoạch, quan sát biên giới, phục vụ quốc phòng, chống buôn lậu; hệ thống truyền thanh không dây tự động; toilet công cộng tự động 5 sao… Mỗi ngày, PETECH nhận không dưới 2-3 hồ sơ, thư từ từ khắp nơi gửi về chia sẻ, đề xuất và xin tài trợ.

Với ước mơ tạo một sân chơi thực sự cho các đối tượng nghiên cứu khoa học, anh Dũng đã hoàn tất dự án xây dựng công viên nghiên cứu khoa học rộng gần 100 ha tại Dam’ri, Bảo Lộc mang tên “Thung lũng Silicon Việt Nam”. Đây sẽ là một sân chơi cho tất cả các đối tượng nghiên cứu khoa học với các khu vực phân theo từng lĩnh vực: Chế tạo linh kiện bán dẫn, Công nghệ sinh học ứng dụng, Công nghệ xử lý chất thải và bảo vệ môi trường, Công nghệ tự động - robot, Vật lý thiên văn – lý thuyết vũ trụ, Y khoa – dưỡng sinh… Ở mỗi khu như vậy, anh Dũng dự định sẽ xây dựng một phòng thí nghiệm với vốn đầu tư cao nhất là 3 triệu USD/ phòng và dự kiến có khoảng 100 phòng thí nghiệm – nghiên cứu, chế tạo – thử nghiệm và chuyển giao công nghệ cao sẽ được xây dựng trong công viên khoa học này với tổng vốn đầu tư lên đến 100 triệu USD, tập trung trên 600 nhà khoa học trong và ngoài nước.

Tháng 6-2005, công viên sẽ chính thức đi vào hoạt động và hiện nay đã có trên 200 nhà khoa học, GS-TS trong và ngoài nước nhận lời cộng tác khi “Thung lũng Silicon Việt Nam” đi vào hoạt động, trong đó có nhiều nhà khoa học tên tuổi như: PGS-TS Nguyễn Thiện Tống (ĐH Bách khoa TP.HCM), PGS-TS Nguyễn Mộng Hùng (Chủ tịch Hội Khoa học Công nghệ tự động hóa TP.HCM), GS-VS Trần Đức Ba, GS-TS Nguyễn Quang Riệu (Đài thiên văn - Pháp), TS Dương Tấn Nhựt (Phân viện Sinh học Đà Lạt)… Anh mong muốn với công viên này, giới khoa học sẽ có một trại sáng tác khoa học giống như trại sáng tác dành cho các nhà văn.

- Với thung lũng Silicon, anh đã thỏa niềm mong ước của mình?

Phan Trí Dũng là con trai của nhà nghiên cứu Phan Tất Hoa, người đã đóng góp rất nhiều cho sự phát triển công nghiệp điện tử ở Việt Nam. Không chỉ là người đầu tiên thiết kế chiếc máy tính điện tử (theo nguyên lý máy IBM), ông Hoa còn là người khởi xướng, chủ trì việc chế tạo máy phát hình màu đầu tiên của Việt Nam và là tác giả hàng chục đầu sách về kỹ thuật điện tử ứng dụng mà cho đến giờ những ai say mê điện tử ứng dụng vẫn tìm đọc. Ông Phan Tất Hoa đã hướng cậu con trai Phan Trí Dũng đi vào con đường nghiên cứu sáng tạo ngay từ tấm bé. Năm học lớp 5, Dũng đã có sáng chế đầu tiên trong đời là lắp ráp hai lon sữa bò có môtơ chạy pin và dùng bộ thu phát để điều khiển từ xa con tàu ống lon chạy trên sóng biển.

- Không, nếu cho tôi một điều ước, tôi ước mình có 1 tỉ USD để đưa nền khoa học công nghệ Việt Nam lên vị trí đứng đầu ASEAN.

- Anh lãng mạn quá chăng?

- Không. Tôi nghĩ mình làm được bởi tôi đã làm được rất nhiều việc mà ban đầu nhiều người cho rằng chỉ là chuyện hoang đường.

Sau những trao đổi nghiêm túc về công việc, anh Dũng say sưa nói về nghệ thuật. Trong căn phòng làm việc bài trí khá giản đơn, anh dành 2/3 diện tích căn phòng để trưng bộ đàn đá Tây Nguyên. Ánh mắt tươi vui, giọng miền Trung sang sảng cởi mở, anh Dũng bảo: “Đúng ra, mình là một nhạc sĩ trước khi là một kỹ sư, một nhà kinh doanh”. Anh đã từng học một khóa học về guitar và đã sáng tác gần chục ca khúc. Bộ đàn đá này vừa là công trình nghiên cứu khoa học của vị kỹ sư điện tử - viễn thông này (anh Dũng cho biết, anh đang thực hiện đề tài “Nghiên cứu âm nhạc – vật lý tương quan đến tâm sinh lý con người qua quá trình phát triển tự nhiên”) vừa là phương tiện giải trí sau những giờ làm việc căng thẳng. Và như một nghệ sĩ thực thụ, anh lấy bộ gõ của cây đàn đá tấu khúc “Diễm xưa” khá nhuần nhuyễn.

 LƯƠNG NGUYỄN-KIM LIÊN